Entgen Luyten
Sluier van de Lage Landen
Nederland
1674
De Sluier van de Lage Landen is een eerbetoon aan de slachtoffers van de heksenvervolging in onze streken. Zoals mist over het landschap hangt, zo ligt ook een sluier over het verleden. Onder die sluier bevinden zich de verhalen van vrouwen, mannen en kinderen die ooit werden beschuldigd, vervolgd en vaak uit het collectieve geheugen verdwenen.
Dit werk wil die sluier voorzichtig optillen. Niet om het verleden te herschrijven, maar om ruimte te maken voor herinnering, erkenning en menselijkheid. In woord en draad worden vergeten namen opnieuw zichtbaar.
Galerij
Symboliek en ontwerp
De sluier heeft de vorm van een halve maan. Die verwijst naar vrouwelijke kracht, verandering en de verbinding tussen het zichtbare en het onzichtbare. In vele spirituele tradities wordt de halve boog gezien als een poort tussen werelden: een symbool van overgang, herinnering en onthulling. De opengewerkte kruisen in het kantwerk zijn geïnspireerd op de eenvoudige tekens waarmee ongeletterde mensen vroeger documenten ondertekenden. Ze herinneren aan de vele stemmen die nauwelijks werden gehoord, maar niet vergeten mogen worden.
Voor dit ontwerp koos ik voor linnen, een materiaal dat diep verankerd is in de geschiedenis van de Lage Landen. Eeuwenlang waren vlas, linnen, kant en textiel onlosmakelijk verbonden met het werk van vrouwen. De lichte, transparante structuur van het linnen versterkt het beeld van mist en sluier, terwijl het tegelijk verwijst naar een rijke traditie van vakmanschap en handenarbeid.
Langs de bovenrand loopt een zwarte rouwboord. Zij staat voor afscheid, eerbied en herinnering. Als een donkere horizon tussen hemel en aarde markeert zij de grens tussen verleden en heden, tussen zichtbaarheid en vergetelheid. De rouwrand omsluit het werk als een beschermende lijn en geeft de slachtoffers een plaats van waardigheid. Zo wordt de sluier niet alleen een teken van verlies, maar ook van erkenning en blijvende herinnering.
Technische gegevens
Als garen koos ik voor Venne ORGANIC
100% Linnen 200 gram Nel 16/2 nr. 1-7100 Cream
Dit fijne, hoogwaardige linnen garen wordt vervaardigd uit biologisch geteeld vlas en staat bekend om zijn sterkte, gelijkmatige draad en natuurlijke uitstraling. Met een gewicht van 200 gram biedt het garen voldoende draagcomfort zonder zwaar aan te voelen. Na het wassen opent het kantwerk zich prachtig en krijgt het linnen zijn kenmerkende zachtheid en soepelheid. De warme, ongebleekte roomkleur versterkt het tijdloze karakter van de sluier en sluit aan bij de eeuwenoude traditie van vlas, linnen en kantwerk in de Lage Landen.
De keuze voor linnen is niet alleen praktisch, maar ook symbolisch. Het materiaal verbindt het handwerk met de geschiedenis van de streek en met de generaties vrouwen die eeuwenlang vlas verwerkten, sponnen, weefden en kant maakten.
Ik werkte met rondbreinaalden 4 mm (US 6).
Historische achtergrond
De Sluier van de Lage Landen is opgedragen aan Entgen Luyten, een weduwe uit Limbricht in het huidige Nederlands Limburg. In 1674 werd zij beschuldigd van hekserij. Het waren de laatste decennia waarin dergelijke beschuldigingen nog tot een doodvonnis konden leiden, hoewel op veel plaatsen in Europa de twijfel aan heksenprocessen al groeide.
Over Entgens leven is weinig bekend. Zoals zoveel vrouwen uit haar tijd verschijnt zij pas in de historische bronnen wanneer zij wordt beschuldigd. Achter die schaarse documenten ging echter een mens schuil: een vrouw die leefde, werkte, liefhad, verloor en ouder werd binnen haar gemeenschap.
Eeuwenlang bleef er van Entgen weinig meer over dan enkele archiefstukken. Haar stem ging verloren, haar gezicht verdween uit de herinnering. Deze sluier draagt haar naam om die vergetelheid te doorbreken. Niet alleen als eerbetoon aan Entgen zelf, maar ook aan de vele andere slachtoffers van de heksenvervolging wier verhalen onder de sluier van de geschiedenis verborgen bleven.