Joosynne Labyns
Kattentrui
België
1664
De Joosynne-trui is een eerbetoon aan Joosynne Labyns uit Heestert, die op 1 augustus 1664 werd veroordeeld en verbrand op beschuldiging van hekserij. Men noemde haar een boterheks: een vrouw die melk kon wegtoveren, koeien vanop afstand kon melken en ervoor zorgde dat melk geen boter meer gaf.
De zwarte katten op deze trui verwijzen naar een van de hardnekkigste symbolen uit de heksenvervolgingen. Wat ooit een teken van angst en bijgeloof was, wordt hier een teken van herinnering. In woord en draad blijft Joosynne voortleven.
Galerij
Symboliek en ontwerp
De Joosynne-trui ontstond vanuit het beeld van de zwarte kat. Tijdens de heksenvervolgingen geloofde men dat heksen en duivels de gedaante van een kat konden aannemen. Op prenten verschijnen vermeende heksen vaak samen met zwarte katten, waardoor ook deze dieren het slachtoffer werden van dezelfde angst en hetzelfde bijgeloof.
Voor deze oversized trui koos ik daarom drie zwarte katten die vrij over het breiwerk bewegen. Hun lichamen zijn achteraf op de trui gemaasd, waardoor ze als schaduwen over de stof lijken te glijden. De staarten kronkelen verder dan de grenzen van de afzonderlijke figuren. Eén van de katten draagt zelfs twee staarten.
Die dubbelstaartige kat verwijst naar de Japanse folklore, waarin een demonische kat vuur kan maken, branden kan stichten en de doden kan laten bewegen als marionetten. Ook daar werd de kat een wezen op de grens tussen werkelijkheid en verbeelding. De combinatie van Europese en Japanse verhalen toont hoe verschillende culturen hun angsten projecteerden op hetzelfde dier.
Toch ogen de katten op deze trui niet dreigend. Ze bewegen zich vrij over voor- en achterkant, alsof ze weigeren zich te laten vastleggen in de rol die anderen hun ooit hebben opgelegd. Wat ooit een symbool van kwaad was, wordt hier een symbool van herinnering.
Technische gegevens
Je breit de kattentrui in Drops Soft Tweed top down. Je begint bovenaan de rug en vormt eerst de diagonale schouders. Daarna brei je vanuit de schouders het linker- en rechtervoorpand. Je zet alle steken op een lange kabel voor de rest van het lijf. De mouwen brei je aan de panden. Op het einde maas je de katten en de staarten op het breiwerk. De trui heeft een oversized fit en is beschreven in drie maten: Small, Medium en Large. Mieke op de foto draagt maat Medium.
Afmetingen
Breedte 59 (61) 63 cm
Hoogte 60 (62) 64 cm
Lengte mouwen 46 (48) 50 cm
Soft Tweed van Drops
Soft Tweed is een heerlijk zacht tweedgaren. Het is gemaakt van merinowol, fijne alpaca en viscose. Door deze vezels samen te kaarden, ontstaan in het garen kleine gevilte ‘tweed knopen’. Daarnaast heeft men kleurspikkels toegevoegd om het rustieke uiterlijk van de tweed extra te benadrukken.
Historische achtergrond
Joosynne Labyns leefde in Heestert, vandaag een deelgemeente van Zwevegem. Over haar leven is weinig bekend. Zoals bij zoveel slachtoffers van de heksenvervolging zijn vooral de beschuldigingen bewaard gebleven, niet haar eigen woorden.
Joosynne werd beschuldigd van zogenaamde boterhekserij. Men geloofde dat zij ervoor kon zorgen dat melk geen boter meer gaf, melk uit koeien kon wegtoveren en dieren vanop afstand kon melken met behulp van de duivel. In een landbouwgemeenschap, waar het welzijn van een gezin sterk afhankelijk was van vee en zuivel, konden zulke beschuldigingen ernstige gevolgen hebben.
Op 1 augustus 1664 werd Joosynne Labyns ter dood gebracht op de brandstapel. Haar proces behoort tot de laatste heksenvervolgingen in deze streek. Terwijl het geloof in hekserij elders in Europa langzaam begon af te nemen, konden beschuldigingen hier nog steeds eindigen met een doodvonnis.
Vandaag herinnert haar naam ons eraan hoe gemakkelijk angst, geruchten en bijgeloof kunnen uitgroeien tot vervolging. Joosynne Labyns was geen boterheks, maar een vrouw uit Heestert die het slachtoffer werd van een tijd waarin verdenking zwaarder woog dan rechtvaardigheid.