Agnes Sampson
Tartan
Schotland
1591
Agnes Sampson was vroedvrouw, genezeres en vertrouwenspersoon in het zestiende-eeuwse Schotland. In 1591 werd zij beschuldigd van hekserij tijdens de beruchte North Berwick-heksenprocessen, een van de grootste heksenjachten uit de Schotse geschiedenis.
Haar kennis van kruiden, geboortezorg en volksgeneeskunde maakte haar tot een gerespecteerde vrouw binnen haar gemeenschap. Maar in een tijd van angst, religieuze spanningen en politieke onzekerheid kon diezelfde kennis tegen haar worden gebruikt.
Deze tartan sjaal maakt deel uit van de reeks In woord en draad, waarin vergeten slachtoffers van de Europese heksenvervolging een symbolisch eerherstel krijgen. Door haar naam opnieuw te verweven in wol en verhaal, wordt Agnes herinnerd als mens, niet als karikatuur.
Galerij
Symboliek en ontwerp
Voor Agnes Sampson koos ik een Schotse tartan, geweven in de kleuren van The Witches of Scotland Tartan. Deze moderne tartan werd ontworpen als eerbetoon aan de duizenden mensen die tijdens de Schotse heksenvervolgingen werden beschuldigd, gemarteld en geëxecuteerd.
Het patroon bestaat uit elkaar kruisende banen van zwart, rood en wit. Elke kleur draagt een eigen betekenis. Zwart verwijst naar de as van de brandstapels en het onrecht dat slachtoffers werd aangedaan. Rood staat voor bloed, moed en verzet. Wit symboliseert de gratie, gerechtigheid en menselijkheid die velen tijdens hun leven nooit kregen.
De herhaling van het patroon weerspiegelt hoe verhalen generaties lang worden doorgegeven. Elke kruising van draden verbindt verleden en heden, herinnering en herstel. Waar Agnes ooit werd vastgezet in een verhaal van angst en beschuldiging, brengt dit textiel haar opnieuw in een verhaal van waardigheid.
De keuze voor een sjaal sluit aan bij het Schotse landschap waarin Agnes leefde: een land van wind, regen en zee. Net zoals een sjaal bescherming biedt tegen de elementen, wil dit werk bescherming bieden tegen vergetelheid.
Technische gegevens
Met IJslandse lopi (draad) brei je ademende, warme winterkleding. Want de vacht van het IJslandse schaap bestaat uit twee lagen, elk met een andere soort wol. De waterbestendige buitenkant heeft lange glanzende vezels, terwijl de fijne en zachte binnenste vezels buitengewoon goed isoleren. Dat maakt het garen heel warm, stevig en waterafstotend.
GAREN
Alafosslopi van Istex
100% wol
Kleuren
Black Heather 0005
Happy Red 0047
Green Heather 9966
Ash Heather 0054
Zuivere schapenwol
Lopi-garens zijn afkomstig uit IJsland. De wol is gemaakt van de vacht van IJslandse schapen, een uniek schapenras dat nooit gemengd is met andere rassen. De wol van dit schaap is volledig aangepast aan het IJslandse klimaat en staat bekend om zijn isolerende eigenschappen. Het is een stevige, stoere draad die in het begin wat stug aanvoelt. Maar door het breien en dragen wordt de wol alsmaar zachter en soepeler.
Historische achtergrond
Agnes Sampson woonde in Keith, nabij Edinburgh, en stond bekend als vroedvrouw, genezeres en wijze vrouw. Zij maakte deel uit van een netwerk van vrouwen dat medische kennis, kruidenkunde en praktische zorg doorgaf binnen de gemeenschap.
In 1590 werd Schotland getroffen door een golf van heksenbeschuldigingen die bekend zou worden als de North Berwick-heksenprocessen. De aanleiding lag deels bij de mislukte zeereis van koning James VI of Scotland en zijn echtgenote Anne of Denmark. Toen zware stormen hun overtocht bemoeilijkten, ontstond het gerucht dat heksen deze stormen hadden veroorzaakt.
Agnes werd gearresteerd, langdurig ondervraagd en gemarteld. Tijdens de verhoren werd zij gedwongen bekentenissen af te leggen over vermeende bijeenkomsten met de duivel en samenzweringen tegen de koning. Haar proces werd een van de bekendste van de North Berwick-heksenjacht en kreeg zelfs internationale aandacht.
Op 28 januari 1591 werd Agnes Sampson geëxecuteerd op Castlehill in Edinburgh. Haar dood markeert het begin van een periode waarin duizenden Schotten van hekserij zouden worden beschuldigd.
Tegenwoordig wordt Agnes Sampson beschouwd als een symbool van de manier waarop vrouwelijke kennis, zelfstandigheid en maatschappelijke invloed tijdens de heksenvervolgingen verdacht werden gemaakt. Haar verhaal herinnert ons eraan hoe gemakkelijk angst en macht kunnen omslaan in vervolging van wie afwijkt van de norm.